+48 22 364 15 15
00 - 867 Warszawa ul. Chłodna 51

Leczenie raka prostaty

Spis treści: Leczenie raka prostaty

  1. Stopnie zaawansowania klinicznego raka prostaty
  2. Statystyki i perspektywy w przypadku raka prostaty
  3. Czynniki wpływające na wybór leczenia
  4. Możliwości leczenia
  5. Monitorowanie raka prostaty
  6. Operacja
  7. Radioterapia
  8. Terapia hormonalna
  9. Chemioterapia
  10. Sterydy w leczeniu raka prostaty
  11. Krioterapia
  12. Terapia HIFU (skupiona wiązka fal ultradźwiękowych o dużym natężeniu) w przypadku raka prostaty
  13. Badania na temat raka prostaty
  14. Wizyty kontrolne w przypadku raka prostaty

 

7. Radioterapia w przypadku raka prostaty

Radioterapia w celu wyleczenia raka prostaty
Radioterapia wykorzystuje promienie o wysokiej energii, aby zniszczyć komórki rakowe. Jeśli nowotwór nie rozprzestrzenił się, pacjent może poddać się radioterapii w celu wyleczenia. Radioterapia w celu wyleczenia raka prostaty może być radioterapią zewnętrzną przeprowadzaną za pomocą maszyny do radioterapii. Może to być również radioterapia wewnętrzna, zwana brachyterapią, gdzie wykorzystuje się niewielkie, promieniotwórcze metalowe „igły”, które są wprowadzane i pozostawiane w gruczole krokowym.

Radioterapia w przypadku rozprzestrzenionego raka prostaty
Radioterapia może być wykorzystana w leczeniu raka prostaty, który już się rozprzestrzenił, na przykład do kości. To może pomóc spowolnić wzrost nowotworu w miejscu leczenia i złagodzić objawy.

Niekiedy lekarze poddają leczeniu cały organizm używając radioterapii wewnętrznej, aby pomóc opanować ból kości. Pacjent dostaje zastrzyk z substancją promieniotwórczą (na przykład z izotopem radu 223 lub izotopem strontu 89). Płyn promieniotwórczy krąży w całym organizmie i trafia do komórek rakowych w kościach. Zadaniem płynu jest zniszczenie komórek rakowych.

Radioterapia zewnętrzna w przypadku raka prostaty
Tego rodzaju leczenie wykorzystuje promienie o wysokiej energii, aby zniszczyć komórki rakowe, ale tylko w obszarze gruczołu krokowego. Leczenie to można przeprowadzić tylko wtedy, gdy rak prostaty jest zlokalizowany tylko w prostacie lub jedynie przedostał się przez ścianę torebki otaczającej prostatę. Jeśli rozprzestrzenił się choć trochę dalej, ten rodzaj leczenia raczej nie będzie skuteczny.

Jak przebiega leczenie?
Zazwyczaj jest to seria codziennych kuracji, trwających od 6 do 7 tygodni. W tym czasie pacjent pojawia się w szpitalu na oddziale radioterapii codziennie, od poniedziałku do piątku. Leczenie trwa po kilka minut dziennie.

Brachyterapia (radioterapia wewnętrzna) w przypadku raka prostaty
Radioterapia wewnętrzna, zwana jest również brachyterapią. Jest to kuracja mająca na celu wyleczenie wczesnego raka prostaty. Istnieją dwa rodzaje radioterapii wewnętrznej wykorzystywane w leczeniu raka prostaty.

W przypadku implantacji „igieł” w ramach brachyterapii, lekarz za pomocą cienkiej igły umieszcza przez odbyt niewielkie źródła promieniotwórcze wewnątrz gruczołu krokowego. Źródła te zostają wewnątrz i emitują dawkę promieniowania przez kilka miesięcy. To jest tak zwana brachyterapia „niskodawkowa”. Promieniowanie nie rozprzestrzenia się znacząco na obszarze organizmu. Tkanki otaczające prostatę otrzymują znacznie mniejsze dawki promieniowania niż sam gruczoł.

W przypadku „wysokodawkowej” brachyterapii, lekarz umieszcza rurki, przez obszar skóry za jądrami, i kieruje je do wewnątrz prostaty. Cienkie rurki zawierają źródło promieniotwórcze, które emituje dawkę promieniowania do gruczołu prostaty. Gdy odpowiednia dawka zostaje osiągnięta, lekarz usuwa rurki. Po tym zabiegu nie ma promieniowania w obszarze prostaty. Pacjent może być poddany brachyterapii „wysokodawkowej” wraz z kuracją radioterapii zewnętrznej.

Brachyterapia wewnętrzna w przypadku raka prostaty oznacza jedną sesję planowania i jedną sesję leczenia.

Skutki uboczne radioterapii w przypadku raka prostaty
Skutki uboczne radioterapii w przypadku raka prostaty mogą być krótkotrwałe lub długotrwałe.

Krótkotrwałe skutki uboczne
Krótkotrwałe skutku uboczne pojawiają się już w trakcie kuracji i zanikają wkrótce po jej zakończeniu. Skutki są inne dla radioterapii zewnętrznej i wewnętrznej (brachyterapii).

Skutki uboczne radioterapii zewnętrznej to między innymi biegunka, częste parcie na mocz spowodowane zapaleniem pęcherza, ból przy oddawaniu moczu oraz bolesność skóry w miejscu leczenia.

W przypadku radioterapii wewnętrznej, skutki uboczne wymienione powyżej występują rzadziej. Jednakże może pojawić się trudność w oddawaniu moczu lub niemożność oddania moczu w ogóle, lecz nie zdarza się to często. W sytuacji, gdy pacjent nie może oddać moczu, zostanie mu założony cewnik odprowadzający mocz z pęcherza. Te skutki uboczne zwykle znikają w ciągu kilku tygodni.

Długotrwałe skutki uboczne
Długotrwałe skutki uboczne mogą pojawić się kilka miesięcy lub lat po leczeniu. Mogą stopniowo zanikać lub pozostać na stałe. Lekarz nie jest w stanie przewidzieć czy pacjent będzie miał długotrwałe skutki uboczne. Najczęstszym długoterminowym skutkiem ubocznym jest uczucie ucisku w odbycie zwane zapaleniem odbytnicy.

Około 7 na 10 mężczyzn (70%) nie będzie miało erekcji po leczeniu raka prostaty radioterapią. Ten skutek uboczny występuje dużo rzadziej przy radioterapii wewnętrznej (brachyterapii) i jest częstszy u starszych mężczyzn.

Zwężenie przewodu biegnącego od pęcherza do penisa (cewka moczowa) może spowodować trudności w oddawaniu moczu. To jest najczęściej spotykany skutek uboczny radioterapii wewnętrznej.

Radioterapia w przypadku rozprzestrzenionego raka prostaty
Radioterapia może pomóc w złagodzeniu objawów raka prostaty, który już się rozprzestrzenił. Jest szczególnie przydatna w kontrolowaniu bólu kości. Radioterapia wykorzystywana do łagodzenia objawów jest nazywana radioterapią paliatywną.

Radioterapia zewnętrzna
W przypadku radioterapii zewnętrznej, pacjent może mieć kurację jednorazową lub kilka kuracji dzień po dniu. Terapia jest bezbolesna i zajmuje kilka minut każdego dnia. W ciągu około 3 tygodni terapia zaczyna działać.

Zazwyczaj pojawia się niewiele skutków ubocznych. Główne skutki uboczne to uczucie zmęczenia i bolesność skóry w miejscu naświetlania. Inne skutki są zależne od miejsca naświetlania. Pacjent może odczuwać nudności, jeśli naświetlana jest okolica brzucha – jeśli leczenie jest skierowane na żebra lub kręgosłup. Jeśli naświetlany jest duży obszar, pacjent może mieć nieprawidłowe wyniki krwi i być bardziej podatny na infekcje.

Radioterapia wewnętrzna
Radioterapia wewnętrzna w przypadku raka prostaty, który już się rozprzestrzenił, wykorzystuje wstrzyknięcie do krwiobiegu promieniotwórczego izotopu radu lub strontu. Rad i stront zazwyczaj kumulują się w kościach, w związku z tym emitują promieniowanie prosto do komórek rakowych. Emisja promieniowania trwa przez kilka dni.

Dawka promieniowania jest bardzo niska. To oznacza, że jest to zupełnie bezpieczne dla osób przebywających w twoim otoczeniu. Terapia może sprawić, że guz w kości zmaleje, a ból zostanie uśmierzony. Aby tak się stało upływa zazwyczaj około 3 tygodnie. Ta terapia może również opóźnić rozwój nowych guzów w kościach. Efekt złagodzenia bólu zazwyczaj trwa przez kilka miesięcy. Jeśli ból powróci, pacjent może jeszcze raz przystąpić do terapii.

O co zapytać lekarza odnośnie radioterapii w przypadku raka prostaty?

  • Dlaczego radioterapia jest dla mnie zalecana?
  • Jaki rodzaj radioterapii jest zalecany?
  • Czy powinienem mieć radioterapię zewnętrzną czy wewnętrzną?
  • Czy radioterapia ze zmienną siłą i kształtem wiązki (IMRT – z ang. Intensity-Modulation Radiation Therapy – terapia z modulacją intensywności wiązki) w zależności od nowotworu jest dla mnie odpowiednia?
  • Słyszałem, o rodzaju radioterapii, który wykorzystuje prześwietlenia w celu sprawdzenia umiejscowienia nowotworu podczas leczenia. Czy taka terapia będzie odpowiednia dla mnie?
  • Jaki jest cel mojej kuracji?
  • Czy kuracja wyleczy mnie z raka?
  • Czy są jakieś inne kuracje, które mogę podjąć zamiast radioterapii?
  • Czy powinienem mieć terapię hormonalną wraz z radioterapią?
  • Jak długo zajmie kuracja?
  • Czy jest dostępny transport do i ze szpitala?
  • Czy mogę otrzymać pomoc w związku z opłatami za dojazdy?
  • Czy radioterapia jest bolesna?
  • Jakie są krótkotrwałe i długotrwałe skutki uboczne?
  • Czy jest coś, co powinienem przygotować przed leczeniem?
  • Czy mogę otrzymać informacje n na temat moich terapii na piśmie?
  • Czy terapia wpłynie na mój pęcherz i jelita, a jeśli tak to czy skutki uboczne ustąpią?
  • Jakie jest prawdopodobieństwo, że problemy z pęcherzem i jelitami utrzymają się?
  • Jak wysokie jest ryzyko utrzymania się na stałe problemów z erekcją po leczeniu?

8. Terapia hormonalna w przypadku raka prostaty

Nowotwór gruczołu krokowego jest zależny od męskiego hormonu płciowego – testosteronu- który odpowiada za rozwój raka. Terapia hormonalna obniża poziom testosteronu w organizmie.

To, jak i kiedy będzie przeprowadzona terapia hormonalna, zależy od stadium i stopnia złośliwości nowotworu. Twój lekarz może zasugerować tylko terapię hormonalną, jeśli nowotwór rozprzestrzenił się do innej części organizmu. Również może ona zostać zaproponowana w przypadku, gdy nowotwór przedostał się zbyt daleko za prostatę w celu podniesienia szans na powodzenie operacji lub radioterapii. Jeśli pacjent będzie miał kurację mającą na celu wyleczenie nowotworu, ale istnieje wysokie ryzyko nawrotu raka, może mieć zaleconą terapię hormonalną wraz z innymi kuracjami.

Istnieją różne rodzaje leków stosowanych w terapii hormonalnej, są to między innymi:

  • Tabletki o działaniu antyandrogennym
  • Zastrzyki lub implanty z blokerami hormonu luteinizującego (LH)
  • Hormony blokujące wydzielanie gonadotropin (GnRH)
  • Blokery cytochromu P-17

Pacjent może przyjmować antyandrogeny i blokery LH oddzielnie albo w leczeniu skojarzonym. Połączenie obu rodzajów leków jest zwane CAB (z ang. complete androgene blockade) – całkowitą blokadą androgenową lub MAB (z ang. maximum androgen blockade) – maksymalną blokadą androgenową.

Terapia hormonalna może być stosowana, jako kuracja ciągła lub okresowa – z kilkoma miesiącami terapii, po których następuje przerwa, następnie kolejna terapia i tak dalej. Terapia okresowa powoduje skutki uboczne w zredukowanej ilości, ale niestety nie pozwala kontrolować nowotworu na dłuższą metę.

W przypadku raka prostaty, który już się rozprzestrzenił, terapia hormonalna może sprawić, że objawy całkowicie zanikną. Może również pozwolić na kontrolowanie raka przez kilka lat. Wtedy nowotwór zazwyczaj przestaje reagować na terapię hormonalną i znowu zaczyna się rozwijać. Lekarze nazywają to hormonoodpornym rakiem prostaty. W tym wypadku są różne inne opcje leczenia.

Skutki uboczne terapii hormonalnej w przypadku raka prostaty
Terapia hormonalna w przypadku raka prostaty może powodować skutki uboczne. Skutki te mogą się różnić w zależności od rodzaju terapii hormonalnej. Mogą być następujące:

Problemy z erekcją (impotencja)

Około połowa mężczyzn przyjmujących terapię hormonalną w tabletkach zauważa, że nie mogą osiągnąć erekcji. Wszyscy mężczyźni przyjmujący zastrzyki (np. goserelinę lub Zoladex) będą mieli problemy z erekcją. Dzieje się tak, dlatego, że leki powodują zaprzestanie produkcji testosteronu.

Uderzenia gorąca i poty

Niektórzy mężczyźni skarżą się na uderzenia gorąca i poty. Te skutki uboczne stopniowo zanikają, jednakże mogą utrzymywać się przez czas terapii hormonalnej. Twój lekarz może przepisać środki łagodzące te skutki uboczne.

Uczucie zmęczenia i osłabienia

Pacjent może czuć się bardzo zmęczony podczas terapii hormonalnej. Regularne i spokojne ćwiczenia fizyczne powinny pomóc w tej sytuacji.

Tkliwość piersi

Twoje piersi mogą być opuchnięte i bolesne w dotyku. Tabletki Tamoxifem pomagają zwalczyć ten skutek uboczny, jak również dawka radioterapii na obszarze piersi przed rozpoczęciem kuracji.

Ból spowodowany zaostrzeniem się objawów nowotworu

Ból spowodowany zaostrzeniem się objawów nowotworu prostaty może się pogorszyć w momencie rozpoczęcia terapii hormonalnej. Lekarz może przepisać inną terapię hormonalną, aby zapobiec zaostrzeniu objawów nowotworu, które powoduje ból w kościach. Jeśli ból utrzymuje się, lekarz przepisze leki zwane bifosfonianami.

Potencjalne długotrwałe skutki uboczne
Długotrwałe skutki uboczne leczenia mogą sprawić, że przytyjesz. Możesz mieć również kłopoty z zapamiętywaniem lub stać się bardziej emocjonalny. Długotrwałe leczenie wystawia mężczyzn na nieco wyższe ryzyko problemów takich jak złamania kości. Istnieją dowody na to, że jeśli jesteś powyżej 65. roku życia, ryzyko ataku serca może wzrosnąć.

O co zapytać lekarza odnośnie terapii hormonalnej w przypadku raka prostaty?

  • Dlaczego zalecana jest dla mnie terapia hormonalna?
  • Jaki jest cel tej kuracji?
  • Jakiego rodzaju hormony są proponowane?
  • Czy będę miał zastrzyki czy tabletki?
  • Jak długo potrwa terapia hormonalna?
  • Jak często będę musiał pojawiać się w szpitalu podczas leczenia?
  • Czy stracę popęd seksualny lub będę mieć problemy z erekcją, czy to będzie stała zmiana?
  • Jakie inne skutki uboczne mogą wystąpić?
  • Jak długo będą one trwały?
  • Czy jest coś, co mogę zrobić aby złagodzić skutki uboczne?
  • Czy są inne opcje leczenia w moim przypadku?
  • Jak powinienem przygotować się do kuracji?

9. Chemioterapia w przypadku raka prostaty

Chemioterapia oznacza wykorzystanie leków, które niszczą komórki rakowe. Jest również wykorzystywana w leczeniu raka prostaty, który rozprzestrzenił się do innych części organizmu. Do chemioterapii w tym przypadku może być wykorzystane wiele leków, między innymi:

  • Docetaxel
  • Mitozantrone
  • Epirubicin
  • Paclitaxel
  • Estramustyna

Docetaxel jest najbardziej popularnym lekiem. W Wielkiej Brytanii jest przeznaczony do leczenia raka prostaty, który nie reaguje na terapię hormonalną lub stał się hormonoodporny. Jest stosowany tylko u pacjentów, którzy mają odpowiednio dobry stan zdrowia, aby podjąć takie leczenie. Wszystkie leki wykorzystywane w chemioterapii maja skutki uboczne. Skutki te muszą być zrównoważone z potencjalnymi korzyściami płynącymi z kuracji podczas okresu kontrolowania nowotworu.

Wiele testów klinicznych bada wykorzystanie chemioterapii w leczeniu raka prostaty.

Jeśli przyjmujesz jakiekolwiek suplementy diety lub leki ziołowe, poinformuj o tym lekarza. Niektóre suplementy mogą mieć interakcje z chemioterapią i tym samym działać szkodliwie.

O co zapytać lekarza odnośnie chemioterapii w przypadku raka prostaty?

  • Czy chemioterapia mi pomoże?
  • Jaki jest cel kuracji?
  • Jakie są inne możliwości leczenia?
  • Jak długo potrwa kuracja chemioterapią?
  • Jak często będę musiał pojawiać się w szpitalu?
  • Czy powinienem przygotować się do kuracji w szczególny sposób?
  • Jakie są krótkotrwałe i długotrwałe skutki uboczne?
  • Jak długo będą trwać?
  • Czy jest jakiś telefon zaufania, pod który mogę zadzwonić, jeśli mnie coś zaniepokoi?

 

 „Cancer Research UK, www.cancerresearchuk.org/prod_consump/groups/cr_common/@cah/@gen/documents/generalcontent/treating-prostate-cancer.pdf, Maj 2015″